Woordenlijst

Buik.

Met betrekking tot de buik.

afdwalend; niet op de gebruikelijke plaats.

kunstmatige of spontane beëindiging van een zwangerschap.

Afkorting voor Acne vulgaris, een ander woord voor jeugdpuistjes. Puistjes ontstaan door hormonale veranderingen. Onder invloed van het geslachtshormoon testosteron wordt meer talg geproduceerd, waardoor poriën verstopt kunnen raken. Door die overmatige talgproductie kan je ook mee-eters krijgen (zwarte puntjes). Puistjes komen hoofdzakelijk voor op je voorhoofd, je neus en je kin. Bij volledige ongevoeligheid voor testosteron (CAIS) zul je geen acne krijgen

Dik. zwaarlijvig.

Vetzucht. Overgewicht, zie ook obesitas.

Ontsteking van de eierstokken en de eileiders.

Jeugdig persoon.

Adreno Genitaal Syndroom (AGS) is een autosomaal recessief overerfelijke aandoening van de bijnier waarbij het lichaam een tekort maakt van stresshormoon en vaak ook het zouthormoon maar teveel mannelijke hormonen (androgenen) maakt in de bijnieren. Hoewel de aandoening zowel bij jongens als bij meisjes voorkomt, is het voor meisjes ingrijpender omdat afhankelijk van de hoeveelheid androgenen de uitwendige geslachtsorganen licht tot ernstig kunnen vermannelijken. Door een tekort aan stresshormoon en zouthormoon treedt er ook vaak zoutverlies op na de eerste week van de geboorte en kan het kind in een levensbedreigende situatie terecht komen.

Tegenwoordig worden alle kinderen 3 – 5 dagen na de geboorte via de hielprik gecontroleerd op AGS, waardoor met name jongens snel kunnen worden opgespoord. Bij meisjes is de diagnose dan meestal reeds bekend vanwege een onduidelijk geslacht na de geboorte. Meisje met deze aandoening ondergaan over het algemeen in het eerste jaar een operatieve correctie van hun genitaliae.

Aanhechting. Bevestiging van een stof aan een oppervlakte.

Het niet tot ontwikkeling komen van organen of ledematen. A = niet, genesis = de start van een proces.

Een aandoening waarbij een deel van het lichaam (een orgaan of een weefsel) niet geheel tot ontwikkeling komt, of zelfs in het geheel niet tot ontwikkeling komt.
Grieks: a = niet, genesis = het begin van een proces.

Werkzame stof.

Overdrijving. Verergering.

Gelijke werking. Stof die door een hormoonreceptor wordt gezien als een hormoon en de hormoonreceptor aanzet tot de actie die ook door dat hormoon in gang zou worden gezet. Een oestrogeen agonist is dus een stof waarvan het lichaam denkt dat het een oestrogeen is.

Afkorting van Adreno Genitaal Syndroom.

Afkorting van Androgen Insensitivity Syndrome.

Eén van de mogelijke versies van een gen. Een gen wordt gezien als een plek op het DNA waar een eigenschap wordt gecodeerd. Een gen wordt daarom ook plek, plaats of locus genoemd. Diploide organismen hebben voor elk autosomale locus twee allelen. Dat kunnen dezelfde allelen zijn (en dan is het betreffende individu homozygoot voor die locus), of twee verschillende (dan is het individu heterozygoot). Dat er verschillende versies van genen bestaan, is een gevolg van een mutatie.

Kaalheid. Haaruitval.

Niet-eenduidig. Dubbelzinnig, tweeslachtig.

Wegblijven van de menstruatie. Men spreekt van primaire amenorrhoe als de vrouw nooit gemenstrueerd heeft en van secundaire amenorroe wanneer zij aanvankelijk wel menstrueerde, maar vervolgens niet meer.

Müllerse gang Inhiberend Hormoon. Een hormoon dat door een 46, XY embryo in de testis wordt geproduceerd. MIH zorgt ervoor dat de structuur die zich ontwikkeld tot baarmoeder, bovenste gedeelte van de vagina en eileider volledig verdwijnt in het mannelijke embryo. Werd voorheen Müller inhiberende factor genoemd. Wordt nu AMH genoemd, Anti-Müllerse gang Hormoon.

Aminozuren zijn organische moleculen die aan elkaar gekoppeld kunnen worden tot lange ketens (eiwitten of proteïnen) en vormen de bouwstenen van eiwitten in levende organismen. Hoewel er een groot aantal aminozuren bestaat, zijn twintig daarvan van belang voor de chemie van het leven: Alanine, Arginine, Asparagine, Asparaginezuur, Cysteine, Fenylalanine, Glutamine, Glutaminezuur, Glycine, Histidine, Isoleucine, Leucine, Lysine, Methionine, Proline, Serine, Threonine, Tryptofaan, Tyrosine en Valine.

Aminozuren worden gekenmerkt door de aanwezigheid van een zuurgroep -COOH en een basische aminogroep -NH2. Deze groepen kunnen reageren met andere aminozuren. Door deze peptide bindingen (R-COOH + H2N-R' => R-CO-NH-R' + H2O) ontstaan polymere ketens van aminozuren die peptiden worden genoemd.

Vruchtwaterpunctie. Het afnemen van vruchtwater tijdens de zwangerschap.

Niet of zonder.

Opbouwend.

Ernstige overgevoeligheid.

Dedifferentiatie van weefsel = verlies van typische weefseleigenschappen

Algemene aanduiding voor alle ‘mannelijke’ hormonen.

Intersekse-aandoening waarbij het lichaam van een kind met xy-chromosomen door een defect op het Androgeenreceptorgen niet of onvoldoende reageert op androgenen en het kind wordt geboren met een geheel of gedeeltelijk vrouwelijk lichaam. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het Compleet Androgeen Ongevoeligheid Syndroom (CAOS) en het Partieel Androgeen Ongevoeligheid Syndroom (PAOS).

Bij CAOS is het lichaam geheel ongevoelig voor androgenen en zal in het geheel geen vermannelijking plaats vinden. Hierdoor worden kinderen met CAOS altijd de vrouwelijke sekse toegekend. Door de androgeenongevoeligheid hebben vrouwen met CAOS geen haar onder hun oksels, geen schaamhaar, zeer licht gekleurde tepels, geen transpiratiegeur en geen acné.

Bij PAOS is de geslachtskeuze minder vanzelfsprekend dan bij CAOS. Dat komt doordat het lichaam gedeeltelijk gevoelig is voor androgenen. Daardoor kan een lichte tot zware vermannelijking optreden. Bij een lichte vermannelijking zal alleen de clitoris iets vergroot zijn en zal altijd de vrouwelijke sekse worden toegekend. Maar als de androgeen ongevoeligheid heel licht is, men spreekt dan van Mild OAS (MAOS), wordt de mannelijke sekse toegekend.

Engelse naam van Androgeen Ongevoeligheid Syndroom. Wordt afgekort tot AIS.

Androgyn komt van het Grieks voor mannelijk-vrouwelijk. Androgynie kan men op drie verschillende manieren omschrijven:

• Zich androgyn voelen: Een persoon die zich niet mannelijk en niet vrouwelijk voelt, zich juist mannelijk èn vrouwelijk voelt of iemand die gevoelsmatig tussen beide seksen staat.
• Androgyn zijn uit vrije wil: Een persoon die zich niet wenst te conformeren aan de tweedeling man-vrouw. Dit kan verschillende redenen hebben, bijvoorbeeld een spirituele, wat tot ver in de oudheid terug gaat. Belangrijk hierbij is dat God namelijk als mannelijk en vrouwelijk gezien wordt en de complete mens kan dan ook alleen maar mannelijk en vrouwelijk zijn, androgyn dus. Androgynie kan hierdoor ook als een alternatieve levenswijze gezien worden.
• Zich androgyn uiten: Een persoon die uiterlijke kenmerken vertoont van het andere geslacht, zonder daarbij volledig door het leven te gaan als iemand van het andere geslacht (zie transgender). Dit kan geuit worden doormiddel van zijn/haar kleding, make-up en/of gedrag. Soms komt het voor dat iemand een androgyn uiterlijk heeft, alleen als reactie op het heersende modebeeld of als rebelse houding. Ook veel muzikanten bedienen zich, in meer en mindere mate, van een androgyn uiterlijk. Bijvoorbeeld: David Bowie, Brian Molko van Placebo, Prince, Michael Jackson, Boy George van Culture Club en (in het extreme) de band Marilyn Manson. Ook is het een belangrijk onderdeel van het uiterlijk van japanse J-rock bands.

Vaak hebben mensen kenmerken van al deze drie omschrijvingen.

Er bestaan veel onduidelijkheden en onjuistheden over androgynie. In de Van Dale bijvoorbeeld heeft men het over "vrouwelijke geslachtskenmerken bij een man" en wordt er ook verwezen naar het begrip hermafrodiet. Dit is onjuist. Men moet het ook niet verwarren met travestie, transgenderisme of transseksualiteit. Wel kunnen uiteraard mensen die tot één van deze drie groepen behoren, zich androgyn voelen. Vooral bij travestieten en transgenderisten is dit het geval. De huidige maatschappij leeft namelijk nog steeds in een sterke man - vrouw verhouding en androgynie past niet in dat beeld, travestie en transsexualiteit voldoen daar wel aan, omdat het zich richt op één enkele sekse.

Een hormoon met eigenschappen van androgenen dat door enzymen uiteindelijk in testosteron of oestrogeen kan worden omgezet.

Bloedarmoede.

Inwendige ringvormige ingang van het lieskanaal.

Afwijking (van organen).

Tegengestelde werking. Stof die door een hormoonreceptor wordt gezien als een hormoon, maar in werkelijkheid alleen voorkomt dat een hormoon de receptor kan bereiken en kan werken. Een androgeen antagonist hecht zich aan de androgeenreceptor en voorkomt op die manier dat een androgeen zich kan hechten aan de androgeenreceptor.

Naar voren.

Voorkant.

Medicijn tegen depressie.

Afkorting voor Androgeen Ongevoeligheid Syndroom. De asterix (*) staat voor de aanverwante aandoeningen.

Lusteloosheid.

Dit is een puntschema waarmee de vitaliteit van pageboren kinderen getest wordt. De test wordt 1,5 en 10 minuten na de geboorte uitgevoerd. De baby wordt beoordeeld op kleur, ademhaling, spierspanning, hartslag en reflexen en kan een maximale score van 10 punten halen. De Apgar-test geeft een snelle indruk van de conditie van de baby.

Onvoldoende ontwikkeling.

Tepelhof, meervoud areolae.

Voluit P450 aromatase. Enzym waarmee testosteron wordt omgezet in oestradiol. Dit enzym is bij vrouwen met AOS verantwoordelijk voor de ontwikkeling van secundaire vrouwelijke geslachtskenmerken tijdens de puberteit omdat het aanwzige testosteron wordt omgezet in vrouwelijke hormonen.

Niet door een bijzondere oorzaak teweeggebracht.

Onderzoek naar de hoeveelheid of de concentratie van een bepaalde stof in een oplossing. Toetsing of keuring.

Zonder (de) kenmerkende eigenschappen.

Met betrekking tot een autosoom. Een kenmerk of gen erft autosomaal over wanneer het betreffende gen gesitueerd is op een ander chromosoom dan de geslachtschromosomen.

Ook homoloog. Bij de mens komen 22 chromosomen vrijwel altijd in paren voor. Deze autosomen zijn de gewone lichaamschromosomen. De geslachtschromosomen X en Y zijn geen autosomen.

Afwezigheid van zaadcellen in het sperma.