Woordenlijst

Deze woordenlijst is bedoeld als hulp bij het lezen van medische teksten die niet primair voor leken bedoeld zijn zoals artikelen in medische vaktijdschriften of een medische status. Behalve woorden die direct met AOS* te maken hebben, zijn ook tientallen algemene (medische) termen opgenomen. De ongetwijfeld aanwezige onvolkomenheden, onjuistheden, aanvullingen en tikfouten kunt u doorgeven via bestuur@aisnederland.nl.

CAHsearch for term

Afkorting van Congenital Andrenal Hyperplasia. Engelse benaming voor Adreno Genitaal Syndroom.

CAISsearch for term

Afkorting van Complete Androgen Insensitivity Syndrome. In het Nederlands wordt gesproken van CAOS.

Canalis inguinalissearch for term

Lieskanaal.

Zie ook: Annulus inguinalis profundus
Canulesearch for term

Buisje.

CAOSsearch for term

Afkorting van Compleet Androgeen Ongevoeligheid Syndroom.

Carcinogeensearch for term

Kankerverwekkend.

Carcinoma in situsearch for term

Kwaadaardig gezwel dat nog niet is doorgegroeid in het omringende weefsels en nog niet is uitgezaaid.

Carcinoomsearch for term

Kankergezwel.

Zie ook: Carcinoma in situ
Castratiesearch for term

Ontmanning, het volledig verwijderen van de testes bij de man. Deze term wordt door sommige artsen gebruikt als synoniem voor gonadectomie (het verwijderen van de geslachtsklieren) zonder rekening te houden met de negatieve gevoelswaarde van het woord castratie.

Cathetersearch for term

Slangetje.

Catheterisatiesearch for term

Inbrengen van een slangetje.

Causaalsearch for term

Oorzakelijk verband.

Caviteitsearch for term

Een holte of ruimte.

CDsearch for term

Acroniem voor cross dresser.

Zie ook: Travestie
Cefalgiesearch for term

Hoofdpijn.

Cervix uterisearch for term

Baarmoederhals.

Chimeersearch for term
  1. Individu of misgeboorte samengesteld uit cellen van verschillende genetische oorsprong, bijvoorbeeld door fusie van twee embryo’s van een zelfde of van verschillende ouderparen. Het woord is afgeleid van chim(a)era, een monster uit de mythologie met het lichaam van een geit een kop van een leeuw en de staart van een slang.
  2. In overdrachtelijke zin heeft het woord chimeer ook de betekenis van hersenschim.
  3. Persoon met beenmerg van donor na beenmergtransplantatie.
  4. Een pathologisch veranderd chromosoom, chimeer gen: afwijkend gen ten gevolge van een translocatie in een chromosoom.
Chromosoomsearch for term

Of kernlis, draadvormige structuur waarvan de basis wordt gevormd door het erfelijkheidsmateriaal (desoxyribonucleïnezuur) van de celkern. Bij bacteriën is het DNA-molecule los in de cel gelegen; bij cellen met een kern bevat het chromosoom naast DNA nog RNA (ribonucleïnezuur) en eiwitten. De chromosomen bevatten de genen en zijn daarmee de dragers van de erfelijke eigenschappen (zie gen; erfelijkheid). De chromosomen zijn met een eenvoudige microscoop goed zichtbaar tijdens de celdeling. Zij zijn dan duidelijk gespiraliseerd.

Alle gewone lichaamscellen van de mens bevatten 46 chromosomen. 44 daarvan zijn in tweevoud aanwezig. De leden van zo'n chromosomenpaar heten autosomen of homologe chromosomen. Het 23ste chromosomenpaar is echter ongelijk van vorm; dit zijn de geslachtschromosomen of heterosomen. De verschillende chromosomenpartners duidt men aan als resp. X- en Y-chromosoom. De meeste vrouwen hebben in elke lichaamscel twee X-chromosomen, de meeste mannen een X- en een Y-chromosoom. In de geslachtscellen (zaad- en eicellen) komt ieder chromosoom slechts éénmaal voor, ze bevatten of een X-chromosoom of een Y-chromosoom.

Wanneer chromosomen beschadigd raken, bijvoorbeeld door bepaalde chemische stoffen of ultraviolet licht, kan de functie van de cel gestoord raken of kan de cel ongeremd gaan delen waardoor kanker ontstaat. Als chromosomen in de geslachtscellen beschadigd raken en de beschadiging het genetisch materiaal veranderd (mutatie), kan dit tot uiting komen als een erfelijke afwijking in het nageslacht. Is de afwijking dominant, dan komt deze tot uiting als het kind van één van beide ouders deze afwijking erft. Is de afwijking recessief dan komt deze alleen tot uiting als het kind van beide ouders deze afwijking erft.

Via een bepaalde techniek kunnen de chromosomen zichtbaar worden gemaakt en vervolgens worden gefotografeerd. Wanneer men de chromosomen uit de foto knipt en rangschikt naar grootte en vorm, ontstaat er een karyogram.

Clitorectomysearch for term

Chirurgische verwijdering van de clitoris. Dit werd vroeger gedaan bij vrouwen met een vergrote clitoris. Het werd ook soms ook toegepast als de clitoris een normale omvang had, maar dan om masturbatie tegen te gaan. Tegenwoordig wordt bij een vergrote clitoris een ‘zenuwsparende’ operatie uitgevoerd waarbij de gevoelszenuw ontzien wordt, zodat de vrouw ook na de operatie nog een orgasme kan krijgen. Over het succes van deze zenuwsparende operaties bestaat nog veel twijfel.

Codonsearch for term

Een groepje van drie baseparen op een DNA of RNA-streng.

Coïtussearch for term

Geslachtsgemeenschap.

Comedosearch for term

Mee-eter, verstopping in de uitgang van een talgklier.

Zie ook: Acné
Conceptiesearch for term

Bevruchting.

Congenitaalsearch for term

Aangeboren.

Congenital Andrenal Hyperplasiasearch for term

Engelse benaming voor Adreno Genitaal Syndroom.

Conservatiefsearch for term

Op behoud gericht, afwachtend.

Conversiesearch for term

Omzetting.

Corticosteroidesearch for term

Bijnierschorshormoon.

Crossdressersearch for term

Engelse aanduiding voor een travestiet.

Zie ook: Travestie
Cryptorchismesearch for term

Onvolkomen of afwezige indaling van de testes naar de gewoonlijke plaats in het scrotum.

Curatiesearch for term

Genezing.