Woordenlijst

Abnormale afscheiding van melk uit de borsten.

Voortplantingscel, een cel die doorgaans haploid is (omdat ze door meiose ontstaat) en die na samensmelting met een andere gameet aanleiding moet geven tot een nieuw individu. Zaadcellen en eicellen zijn gameten.

Vergroeid, aan elkaar gegroeid.

De biologische eenheid van erfelijkheid. Wanneer dit stuk chromosoom verder zou opgedeeld worden, zou het zijn karakteristieke vermogen verliezen om het betrokken product aan te maken, en om zich te reproduceren. Het gen is dus de fundamentele eenheid van de erfelijkheid en de evolutie, maar ook van levensprocessen zoals de groei, de ontwikkeling en de voortplanting. De mens heeft circa 30.000 tot 40.000 genen. Een gen bestaat uit een gedeelte van DNA. Bij sommige virussen bestaan de genen uit RNA. Het DNA en het RNA zijn te beschouwen als lange ketens van bepaalde chemische stoffen.

De volgorde van enkele tientallen tot honderden van deze chemische stoffen in een keten DNA of RNA vormt voor het lichaam als het ware de sleutel voor de aanmaak van één specifiek enzym of eiwit. Door deze enzymen en eiwitten worden de hele opbouw en het functioneren van het lichaam bepaald. Sommige genen worden alleen afgelezen tijdens de ontwikkeling van het embryo, andere alleen tijdens de ontwikkeling van kind naar volwassene. Nadat een gen is afgelezen, ontstaat een eiwit. Indien genen op het verkeerde tijdstip worden afgelezen, ontstaan er eiwitten op de verkeerde momenten. Hierdoor kan een cel ontsporen, hetgeen kan leiden tot de dood van de cel, of juist tot ongebreidelde groei (gezwel).

Het RNA of DNA vormt samen met omhullende stoffen een chromosoom. Door inwerking van uitwendige factoren (bijv. ioniserende straling), maar ook spontaan, kunnen genen veranderen. Als er een mutatie optreedt in de lichaamscellen, dan kan bijv. kanker ontstaan. Mutaties die optreden in de geslachtscellen kunnen worden doorgegeven naar volgende generaties en daar dan pas tot uiting komen.

Gender heeft betrekking op de verschillen tussen vrouwen en mannen, maar dan niet op het bilogische verschil dat met 'sekse' wordt aangeduid. Het gaat juist om de verschillen die door de maatschappij aan het biologische verschil worden toegevoegd.

Het provocatief combineren van aspecten van verschillende genderrollen, bijvoorbeeld een jurk en een baard.

Als de biologische sekse en de genderidentiteit niet overeenkomen, is er sprake van een Gender Identity Disorder (GID). Vroeger werd deze aandoening aangeduid met transseksualiteit. In de Diagnostic and Statistic Manual versie IV, het standaard werk voor psychologen en psychiaters, is vastgelegd dat transseksualiteit niet kan samengaan met een intersekse-aandoening. Dat wil niet zeggen dat mensen met een intersekse-aandoening nooit zullen twijfelen aan hun genderidentiteit (genderdysforie), maar een psycholoog die iemand met een intersekse-aandoening echt wil helpen doet er verstandig aan alle met transseksuele mensen opgedane ervaring te vergeten.

Persoon die activiteiten ontplooit die niet standaard met het geslacht van deze persoon worden geassocieerd, bijvoorbeeld een meisje dat voetbal speelt of een man die doktersassistent is.

Een gevoel van onvrede of twijfel over de eigen genderidentiteit en genderrol.

Het geslacht dat je zelf ervaart. Bij transseksuele mensen wijkt de genderidentiteit af van de biologische sekse. Bij intersekse-aandoeningen komt de genderidentiteit meestal overeen met de het bij de geboorte toegekende geslacht. Er zijn ook mensen met een intersekse-aandoening die zich niet kunnen vinden in het binaire systeem van man of vrouw en die interseksualiteit als een eigen genderidentiteit zien.

Het geslacht waarin je jezelf aan anderen presenteert.

Het begin van een proces.

Met betrekking tot de erfelijkheid.

Met betrekking tot de geslachtsorganen.

Huid ter hoogte van de uitwendige geslachtsorganen. Deze huid is gevoelig voor dihydrotestosteron en bevat het enzym 5-alpha reductase dat testosteron omzet in dihydro-testosteron.

Het totaal van alle erfelijk materiaal dat in elke cel van een levend wezen aanwezig is.

De volledige, erfelijke informatie die in de chromosomen ligt opgeslagen. Het woord genotype is in 1909 voor het eerst gebruikt door Johanssen om de erfelijke kenmerken van een individu te beschrijven.

Chromosoom waarvan werd aangenomen dat de aanwezigheid, de afwezigheid of de speciale vorm het geslacht van een individu bepaalde. Bij de meeste mensen geeft een bevruchte eicel met twee X-chromosomen aanleiding tot een vrouwelijk individu. Een bevruchte eicel met één X en één Y chromosoom ontwikkelt zich meestal tot een mannelijk individu. X en Y zijn dus geslachtschromosomen.

Verschil in geslachtsontwikkeling; ontwikkeling in vrouwelijke of mannelijke richting.

Hormonen gemaakt door de geslachtsklieren: testosteron, oestrogeen, progesteron.

Alle hormonen met een geslachtshormoonachtige werking, inclusief de voorloperhormonen en tussenstadia in het productieproces.

Draagtijd (van de zwangerschap).

Klier; een klier zorgt voor het produceren of het transporteren van bepaalde stoffen. Voorbeelden zijn zweetklieren, melkklieren (borstvoeding) en speekselklieren.

Met betrekking tot de geslachtsklieren.

Als de eicellen in de geslachtsklier van de moeder niet allemaal een bepaald genetische defect bevatten, wordt gesproken van een mozaïekpatroon. Hierdoor kan bij een erfelijkheidsonderzoek lijken of de moeder geen draagster is en dat bij haar dochter met AOS sprake is van een spontane mutatie. Omdat de moeder wel degelijk draagster is, bestaat een onverwacht hoog risico dat later geboren kinderen toch AOS hebben.

Verschil in ontwikkeling van de geslachtsklier; ontwikkeling in vrouwelijke of mannelijke richting.

Het verwijderen van de geslachtsklieren.

Geslachtsklieren. Bij mannen zijn dit de testes of zaadballen en bij de vrouw de eierstokken.

Hormonen die door de hypofyse worden gemaakt en de geslachtsklier aanzetten tot het maken van geslachtshormonen.

Wat de werking van de geslachtklieren beïnvloedt.

Gonadotroop hormoon of gonadotrofine, hormoon dat noodzakelijk is voor de ontwikkeling en het functioneren van de geslachtsklieren (eierstokken en zaadballen). Gonadotrope hormonen worden geproduceerd in de voorkwab van de hypofyse. Men onderscheidt het Follikel Stimulerend Hormoon (FSH) en het Luteïniserend Hormoon (LH). De door de gonadotrope hormonen gestimuleerde geslachtsklieren produceren geslachtshormonen die de productie van de gonadotrope hormonen remmen (terugkoppeling).

Zwangerschap.

Acroniem voor gender reassignment surgery. Chirurgische behandeling voor transseksuele mensen waarbij de bestaande primaire geslachtskenmerken worden gewijzigd in de primaire geslachtskenmerken van het andere geslacht, zodat het lichaam zoveel mogelijk overeenkomt met het gewenste geslacht. In plaats van SRS wordt ookwel gesproken van SRS – sexual reasignment surgery.

Letterlijk ‘testes met 12 (jaar)’. Aanduiding voor groep mensen in de Dominicaanse Republiek die 5ARD hebben. Bij hun geboorte worden ze gezien als meisje, maar als de puberteit begint gaat hun lichaam vermannelijken. Veel van deze mensen kiezen dan een mannelijke genderrol.

Borstvorming bij de man.