Woordenlijst

Cellen zijn haploid als ze van elk chromosoom slechts één exemplaar hebben. Dit is bijvoorbeeld het geval voor de voortplantingscellen of gameten, die door meiose ontstaan uit diploide cellen.

Internationale vakorganisatie van artsen en zorgverleners voor de behandeling van transseksualiteit. Vaak afgekort tot HBIGDA. Website: www.hbigda.org

Humaan Chorion Gonadotrofine, ook zwangerschapshormoon genoemd, moet er in hoofdzaak voor zorgen dat de bevruchte eicel zich verder ontwikkelt tot embryo, en het embryo tot kind. hCG is enigszins vergelijkbaar met LH en stimuleert de productie van progesteron en oestrogeen.

Test waarbij gekeken wordt of de gonade na toediening van een stimulerend hormoon (hCG) testosteron maakt of niet.

Met betrekking tot de leer van het bloed.

Lever.

Erfelijkheid.

'Hermafroditisme' roept bij veel mensen een beeld op van iemand die half man en half vrouw is, maar dit mythische beeld van Hermaphroditos, de zoon van Hermes en Aprodites, bestaat alleen in de Griekse mythologie. Hermaproditos werd pas half man / half vrouw toen de nimf Salmakis hem verleidde en tot de goden bad altijd bij hem te mogen zijn. Hun lichaam smolt samen tot ‘geen man, geen vrouw, een lichaam dat geen van beide leek en beide’. Ook de vele hedendaagse ‘hermafrodieten’ op pornosites hebben hun uiterlijk pas later in het leven gekregen; het betreft man-naar-vrouw transseksuelen die nog niet geopereerd zijn maar dankzij hormoongebruik wel borsten hebben. Gezien de inhoud van de Griekse mythe is de verouderde en vaak als kwetsend ervaren benaming hermafrodiet niet bruikbaar voor mensen die met zowel mannelijke als vrouwelijke kenmerken worden geboren; interseksualiteit bestaat immers al vanaf de geboorte.

Over het algemeen vinden mensen met een intersekse-aandoening het niet prettig als hermafrodiet te worden aangeduid. De enige uitzondering is Echt Hermafroditisme. Hierbij worden in één lichaam zowel testiculair weefsel als ovariumweefsel aangetroffen en is er meestal sprake van een 46,XX/46,XY mozaïek karyotype.

Breuk.

Liesbreuk.

Een individu dat voor een gegeven locus twee verschillende allelen bezit. Een simpel voorbeeld hierbij is dat een individu voor oogkleur een allel 'bruin' en een allel 'blauw' heeft. De allel die dominant is zal tot uiting komen.

Groep in India van mannen die als vrouwen leven. De Hijra worden vaak als voorbeeld genoemd van een positief leven als derde sekse. Het is niet duidelijk of het gaat om transseksuele mannen, mensen met een intersekse aandoening of gecastreerde mannen. Er bestaat over deze groep veel mythevorming. Er worden hen bovennatuurlijke vruchtbaarheidbevorderende krachten toegeschreven en zij zouden een graag geziene gast zijn op huwelijken en bij geboorten. Maar andere bronnen spreken over vloeken die zij uitspreken waardoor zij door velen worden gevreesd. Weer anderen zien hen als outcasts, een niet door de samenleving geaccepteerde gemeenschap.

Overmatige beharing bij vrouwen.

Onderzoek van cellen of weefsel door een pathaloog-anatoom, een weefsel-deskundige. Deze arts bepaalt met behulp van een microscoop wat voor soort weefsel het is, of wat voor soort cellen het zijn. De uitslag van het microscopische onderzoek van de patholoog kan anders zijn dan dat op grond van het macroscopische uiterlijk van het stukje weefsel wordt verwacht.

Gelijksoortig, identiek.

Overeenkomstig, hetzelfde. Bijvoorbeeld genen die bij elkaar horen.

Een individu dat voor een gegeven locus twee identieke allelen bezit. Een bepaalde eigenschap is homozygoot als het twee identieke kopieën heeft van een gen in een chromosomenpaar. Dit kan tot stand komen als beide ouders hetzelfde allel voor een gen doorgeven aan hun nakomeling. Een individu kan bijvoorbeeld twee keer een bruin allel voor oogkleur krijgen.

Hormonale substitutietherapie (HST) is een behandeling ter vervanging van essentiële hormonen die je lichaam niet langer in voldoende hoeveelheden aanmaakt. HST wordt onder meer gebruikt in de menopauze ter verlichting van de korte termijn symptomen, zoals opvliegers, evenals ter voorkoming van de mogelijk levensbedreigende lange termijn invloeden op de gezondheid, zoals een grotere kans op osteoporose. HST wordt ook gegeven indien op jonge leeftijd de gonaden worden verwijderd of niet of onvoldoende functioneren.

HST bestaat uit oestrogenen alleen of uit een combinatie van oestrogenen en progestagenen afhankelijk van de reden van toepassing, bijwerkingen en de aanwezigheid of afwezigheid van een baarmoeder.

Stof met een regulerende werking, gevormd door klieren die de stof direct in het bloed afscheiden. Via deze weg kunnen zij invloed uitoefenen op andere weefsels, organen of orgaansystemen. Sommige echter hebben soms een lokale werking op de plaats waar ze geproduceerd worden. In samenhang met het zenuwstelsel zijn hormonen in belangrijke mate verantwoordelijk voor de evenwichtige coördinatie van de verrichtingen van de verschillende delen van hogere organismen.

• De door de schildklier afgescheiden hormonen thyroxine en trijoodthyronine zijn noodzakelijk voor de gehele stofwisseling; thyrocalcitonine verlaagd het calciumgehalte van het bloed.
• De bijschildklieren scheiden parathyroidhormoon af, dat de calcium en phosfaat huishouding regelt.
• De bijnieren produceren in het merg noradrenaline en adrenaline, die o.a. betrokken zijn bij de regeling van de bloeddruk.
• De bijnierschors produceert corticosteroïden van verschillende typen, die onontbeerlijk zijn voor o.a. de water- en zouthuishouding. Ondermeer belangrijk bij de productie van stresshormoon of cortisol.
• De geslachtshormonen kunnen worden onderscheiden in: androgene ('mannelijke') hormonen, oestrogene hormonen (zie oestrogeen hormoon) en progesteron. De productieplaatsen zijn: de testikels, de eierstokken en bij beide geslachten de schors van de bijnier, die alle drie typen produceert.
• De productie van de schildklier-, de bijnierschors- en de geslachtshormonen staat onder invloed van klierstimulerende hormonen van de hypofysevoorkwab, nl. thyreotroop hormoon (schildklier stimulerend), adrenocorticotroop hormoon (bijnierschors prikkelend) en gonadotrope hormonen (de geslachtsklieren aanzettend).
• De productie van de klierstimulerende hormonen wordt op haar beurt via de hypothalamus, die de hypofyse beïnvloedt, geremd door de hormonen van bovengenoemde klieren zelf. De hypofysevoorkwab maakt voorts nog groeihormoon en prolactine, dat de borstklier aanzet tot begin van de melkproductie.
• De hormonen oxytocine, een hormoon dat o.a. de weeën versterkt, en het antidiuretisch hormoon, dat de wateruitscheiding remt, worden in de hypothalamus geproduceerd en door de hypofyse-achterkwab opgeslagen en afgegeven.
• De hypofyse scheidt verder het melanoforen stimulerend hormoon uit, dat de productie van pigment beïnvloedt.
  Het hormoon insuline wordt geproduceerd door de alvleesklier. Het is een zeer belangrijke factor bij de regeling van de koolhydraatstofwisseling. In de alvleesklier wordt ook een hormoon gemaakt dat gedeeltelijk de werking van insuline tegengaat, het glucagon.

Hormone Replacement Therapy.

Lichaamsvocht, vochtigheid.

(nog toe te voegen)

Medische termen die met hyper beginnen hebben altijd betrekking op meer dan normaal of teveel.

Verhoogde productie van hormonen door de bijnierschors.

Overmatige zweetafscheiding.

Bovenmatige vermeerdering van weefsel.

Overmatige haargroei.

Bovenmatige groei.

Medische termen die met hypo beginnen hebben altijd betrekking op minder dan normaal of onvoldoende. Als het tweede deel met een klinker begint wordt de O meestal weggelaten.

Overdreven bezorgdheid om de eigen gezondheid.

Onder de huid toegediend.

Oestrogeenspiegel die lager is dan normaal, zoals in de menopauze.

Met betrekking tot het hersenaanhangsel.

Het hersenaanhangsel (hypofyse) is een uitermate belangrijke klier die hormonen afscheidt en de werking van andere hormoonklieren, zoals de geslachtsklieren, bijnieren en schildklier, en daardoor verschillende biologische processen regelt. Klier ter grootte van een grote doperwt (diameter één centimeter), gelegen in de schedelbasis. Ook maakt het melkvormend hormoon (prolactine) en groeihormoon. De achterkwab van de hypofyse is belangrijk voor de vochtregulatie.

Onvoldoende functie van de geslachtsklieren (gonaden). In engere zin tekort aan androgenen. Hypogonadisme kan worden veroorzaakt door een disfunctioneren of niet aangelegd zijn van de geslachtsklieren. Een andere reden is een tekort aan aansturende hormonen door een stoornis in de hypofysefunctie of in de hypothalamusfunctie.

Het niet geheel ontwikkelen of in onvoldoende mate ontwikkelen van een orgaan of weefsel. Afkomstig van het Griekse plasis (-vormen).

Aangeboren afwijking waarbij de plasbuis (meatus urethrae) van mannen niet uitmondt aan de top van de penis, maar aan de onderkant van de eikel of zelfs halverwege de penis. Op zich is hypospadie geen intersekse-aandoening, maar bij intersekse-aandoeningen waarbij kinderen worden geboren met niet-eenduidige geslachtskenmerken is hypospadie een veel voorkomend verschijnsel.

Verwijdering van de baarmoeder.